Arı Poleni Nedir?

Arı poleni, işçi arıların çiçeklerden topladığı polen tanelerini küçük miktarda nektar ve kendi salgılarıyla bir araya getirerek oluşturduğu tanecikli bir kovan ürünüdür.

Bitkisel polen ile arı poleni aynı başlangıç maddesine sahip olsa da tamamen aynı değildir. Arı, çiçek polenini toplarken onu nemlendirir, sıkıştırır ve taşınabilir küçük yükler hâline getirir.

Polen bitkide ne işe yarar?

Polen, çiçekli bitkilerin erkek üreme hücrelerini taşıyan mikroskobik tanelerden oluşur.

Rüzgâr, böcekler ve diğer taşıyıcılar aracılığıyla aynı türdeki çiçeklerin dişi organlarına ulaşabilir. Bu süreç döllenme ve tohum oluşumuna katkı sağlar.

Bal arıları bir çiçekten diğerine geçerken vücutlarına yapışan polenleri taşır. Böylece besin toplarken tozlaşmaya da katkıda bulunurlar.

Arılar poleni nasıl toplar?

İşçi arının vücudu ince tüylerle kaplıdır. Çiçeğin üzerinde hareket ederken polen zerreleri bu tüylere yapışır.

Arı bacaklarını kullanarak polen zerreciklerini vücudundan toplar ve arka bacaklarındaki polen sepetlerine aktarır. Küçük miktarda nektar ve salgı ekleyerek polenleri birbirine yapıştırır.

Bir arı bir uçuşta sadece iki adet polen taneciği taşıyabilir. Özellikle bahar aylarında arıların uçuşu dikkatle izlendiğinde arka bacaklarında sıkıştırılmış polen tanecikleri görülebilir.

Arı topladığı polenlerden iki adet tanecik yapmayı başarınca kovana döner ve yükünü petek gözlerine bırakır.

Arılar poleni neden toplar?

Polen, bal arısı kolonisi için önemli bir protein, yağ, vitamin ve mineral kaynağıdır. İçeriği bitki türüne göre büyük ölçüde değişebilir.

Özellikle yavru yetiştiren kolonilerde polen ihtiyacı artar. Genç işçi arılar polen tüketerek yavru besininde kullanılan salgıları üretir.

Kovanda yeterli bal bulunması, koloninin bütün besin ihtiyaçlarının karşılandığı anlamına gelmez. Bal temel olarak enerji sağlarken polen farklı besin bileşenlerini tamamlar.

Polen neden farklı renklerde olur?

Her bitkinin poleni aynı renkte değildir. Bitki kaynağına bağlı olarak arı poleni:

• Açık sarı
• Turuncu
• Kırmızı
• Yeşil
• Kahverengi
• Gri
• Siyah
• Mora yakın renklerde olabilir.

Bir polen paketinde farklı renklerin bulunması, arıların çeşitli bitkileri ziyaret ettiğini gösterebilir. Ancak yalnız renge bakarak bitki türünü kesin biçimde belirlemek mümkün değildir.

Botanik kaynak için mikroskobik polen analizi gerekir.

Arı poleni nasıl hasat edilir?

Kovan girişine polen tuzağı adı verilen delikli bir düzenek yerleştirilir.

Arı kovana girerken polen tuzağının deliklerinden geçmek zorunda kalır. Polen tanecikleri bu dar deliğe sığmaz ve alttaki toplama tenceresine düşer. Arılar polen toplama çekmecesine girip de polenlerini geri alamazlar.

Polen, arıların önemli ihtiyaçlarından biri olduğu için polen tuzağı sürekli olarak kullanılmaz. Her arı kovanına günün belli saatlerinde kısa süreli olarak polen tuzağı takılır. Arıların bütün poleninin alınması, koloninin yavru yetiştirme ve beslenme düzenini olumsuz etkiler.

Hasat sıklığı; çevredeki polen kaynaklarına, koloninin gücüne ve yavru miktarına göre ayarlanır.

Taze polen neden hassastır?

Yeni toplanan arı poleni belirli miktarda su içerir. Yüksek nem, bakteri, maya ve küflerin gelişmesi için uygun ortam oluşturabilir.

Çalışmalarda taze polenin yaklaşık yüzde 15–30 düzeyinde nem içerebildiği ve koruma amacıyla kurutma veya dondurma yöntemlerinin kullanıldığı belirtilmektedir.

Bu nedenle polen çekmeceleri sık sık boşaltılır, toplanan polenler derin dondurucuya alınır.

Arı poleni nasıl değerlendirilmelidir?

Polenin kalitesi yalnız rengi veya tanecik büyüklüğüyle anlaşılmaz.

Değerlendirmede şu noktalar önemlidir:

• Botanik kaynak
• Hasat tarihi
• Nem oranı
• Mikrobiyolojik durum
• Kurutma yöntemi
• Saklama sıcaklığı
• Pestisit ve çevresel bulaşan riski
• Yabancı madde miktarı
• Parti takibi

Arı poleni, çiçeklerden toplanan basit bir toz değildir. Bitkinin üreme tanelerinin arı emeğiyle toplanmış ve biçimlendirilmiş hâlidir.

Hane Gıda’nın taze arı poleni çeşitlerinden örnekler