Arı Sütü Nedir, Nasıl Üretilir ve Saklanır?

Arı sütü, genç işçi arıların baş bölgelerindeki salgı bezlerinden ürettiği krem renkli, yoğun ve hafif ekşimsi bir kovan ürünüdür.

Bal veya hayvansal süt değildir. Doğrudan işçi arılar tarafından larvaların beslenmesi için salgılanır.

Arı sütünü hangi arılar üretir?

Arı sütünü çoğunlukla yaşamlarının genç dönemindeki işçi arılar üretir.

Bu arılar bal ve polen tüketerek salgı bezlerini geliştirir. Ürettikleri besin salgılarını larvalara verir.

Bütün işçi ve kraliçe arı larvaları yaşamlarının ilk döneminde arı sütüyle beslenir. Kraliçe olarak yetiştirilecek larva ise daha uzun süre, özel ana arı hücresinde ve yoğun miktarda arı sütü alır.

Kraliçe arının daha büyük, uzun ömürlü ve yüksek üreme kapasitesine sahip olmasında bu farklı beslenme düzeni önemli rol oynar.

Arı sütü ticari olarak nasıl üretilir?

Üretimde koloninin yeni kraliçe yetiştirme davranışından yararlanılır.

Genellikle şu aşamalar uygulanır:

1. Güçlü ve genç işçi arı nüfusu yüksek koloniler hazırlanır.
2. Çok genç işçi arı larvaları yapay ana arı yüksüklerine aktarılır.
3. Koloni bu larvaları kraliçe adayı olarak kabul ederse hücrelere bol miktarda arı sütü bırakır.
4. Belirli sürenin sonunda hücreler kovandan alınır.
5. Larvalar dikkatle çıkarılır.
6. Hücrelerdeki arı sütü küçük kaşık veya vakum sistemiyle toplanır.

Çalışmalarda hasat zamanının verim ve bileşim üzerinde etkili olduğu, yaklaşık 72 saatlik dönemin yüksek verim sağlayabildiği gösterilmiştir.

Üretim neden zahmetlidir?

Arı sütü üretimi bal hasadına göre daha yoğun koloni yönetimi ve el işçiliği gerektirir.

Larvaların yaşının uygun olması, transferin dikkatle yapılması, koloninin ana arı yetiştirme isteğinin korunması ve hücrelerin doğru zamanda hasat edilmesi gerekir.

Her ana arı hücresinden çok küçük miktarda ürün çıkar. Bu nedenle çok sayıda hücreyle düzenli çalışma yapılır.

Koloninin besin stokları ve gücü yetersizse arı sütü üretimi düşebilir.

Arı sütü hasadında hijyen neden önemlidir?

Arı sütü yüksek nemli ve hassas bir üründür. Hasat sırasında ekipmandan, ellerden veya çevreden mikroorganizma bulaşabilir.

Üretim alanı:

• Temiz
• Serin
• Güneşten korunmuş
• Kolay temizlenebilir yüzeylere sahip
• Böcek ve tozdan uzak olmalıdır.

Larva parçaları, balmumu ve diğer fiziksel maddeler üründen ayrılmalıdır. Hasattan sonra açıkta bekletilmemelidir.

Arı sütü neden soğukta saklanır?

Taze arı sütü sıcaklık, ışık ve oksijenden etkilenebilir. Proteinlerde, yağlarda ve diğer bileşenlerde zamanla değişim meydana gelir.

Düşük sıcaklık bu reaksiyonları yavaşlatır. Güncel incelemeler, dondurmanın arı sütünün tazeliğini korumada temel yöntemlerden biri olduğunu belirtmektedir.

Ürün hasat edilir edilmez küçük ve ışık geçirmeyen ambalajlara alınmalı, hızla soğutulmalıdır.

Buzdolabı mı, dondurucu mu?

Kısa süreli kullanım için buzdolabında saklama mümkün olabilir; ancak sıcaklığın düzenli olması gerekir.

Daha uzun süre için dondurulmuş saklama tercih edilir. Dondurucuda enzimatik ve kimyasal değişimler daha fazla yavaşlar.

Ürün bir kez çözüldüğünde tekrar tekrar dondurulup çözündürülmemelidir. Küçük porsiyonlu ambalajlama bu nedenle önemlidir.

Kesin raf ömrü, üretim yöntemi, ambalaj, sıcaklık ve analizlerle doğrulanmalıdır. Tek bir genel süre bütün ürünlere uygulanmamalıdır.

Liyofilize arı sütü nedir?

Liyofilizasyon veya dondurarak kurutma, arı sütündeki suyun düşük sıcaklık ve vakum altında uzaklaştırılmasıdır.

Elde edilen kuru ürün:

• Daha hafif
• Taşımaya uygun
• Soğuk zincire daha az bağımlı
• Toz veya kapsül ürünlere uygun hale gelebilir.

Ancak liyofilize ürün ile taze arı sütü ağırlık bakımından doğrudan karşılaştırılamaz. Toz üründe su uzaklaştırıldığı için daha yoğun kuru madde bulunur.

Arı sütünün kalitesi nasıl değerlendirilir?

Kalite değerlendirmesinde şu ölçütler kullanılabilir:

• Nem ve kuru madde
• Protein
• pH ve asitlik
• 10-HDA içeriği
• Mikrobiyolojik durum
• Tazelik göstergeleri
• Saklama sıcaklığı
• Hasat ve dolum tarihi
• Yabancı madde veya katkı
• Parti takibi

10-HDA, arı sütüyle ilişkilendirilen yağ asitlerinden biridir ve ürünün tanımlanması ile kalite kontrolünde kullanılabilir. Ancak tek başına bütün kaliteyi göstermez.

Alerji riski var mıdır?

Arı sütü bazı kişilerde ciddi alerjik reaksiyonlara, astım belirtilerine veya anafilaksiye neden olabilir. Özellikle astım, polen alerjisi veya diğer arı ürünlerine karşı reaksiyon geçmişi bulunan kişiler dikkatli olmalıdır.

Hassas ürün, sıkı zincir

Arı sütü kovandan alındığı andan itibaren zamana ve sıcaklığa karşı hassastır.

Kalitesi yalnız üretim tekniğiyle değil; hasat, ambalaj, soğutma, taşıma ve tüketiciye ulaşana kadar sürdürülen soğuk zincirle korunur.