Propolis Nedir?

Propolis, bal arılarının bitkilerin tomurcuklarından, kabuklarından ve reçineli yüzeylerinden topladığı maddeleri balmumu ve kendi salgılarıyla işlemesi sonucunda oluşan yapışkan bir kovan ürünüdür.

Arılar propolisi besin olarak değil, kovanın yapısını düzenlemek ve farklı yüzeyleri kaplamak için kullanır.

Arılar propolisi nereden toplar?

Propolisin bitkisel kaynağı bölgeye göre değişir.

Arılar:

• Ağaç tomurcuklarından
• Genç sürgünlerden
• Kabuk yüzeylerinden
• Bitkisel reçinelerden
• Koruyucu bitki salgılarından yapışkan maddeler toplayabilir.

Bu maddeleri arka bacaklarında kovana taşır ve balmumu ile salgılarıyla işleyerek kullanır.

Arıların straforları ve sıcak asfalttaki zifti zaman zaman propolis kaynağı olarak kullandığı görülmüştür. Bu nedenle propolis toplanacak olan kovanların asfalt yollara uzak olması ve kovanların çevresinde strafor malzemeler bulunmaması önemlidir.

Kaz Dağı çevresinde üretilen propolis ile başka bir ülkedeki tropikal propolis aynı kimyasal bileşime sahip olmayabilir. Propolisin içeriği, çevredeki bitki kaynaklarına güçlü biçimde bağlıdır.

Propolis kovanda ne işe yarar?

Arılar propolisi:

• Küçük çatlakları kapatmak
• Kovan girişini daraltmak
• Petek ve kovan yüzeylerini kaplamak
• Hareket eden parçaları sabitlemek
• Kovana giren ve dışarı taşınamayan küçük canlı kalıntılarının üzerini örtmek için kullanır.

Propolis sözcüğünün “kentin önünde” veya “kentin savunması” anlamlarıyla ilişkilendirilmesi de bu işlevden gelir.

Ham propolis nedir?

Kovandan kazınarak veya propolis tuzağından alınarak elde edilen işlenmemiş madde ham propolistir.

Ham propolisin içinde yalnızca bitkisel reçineler bulunmaz. Şunları da içerebilir:

• Balmumu
• Polen
• Ağaç ve bitki parçaları
• Kovan kalıntıları
• Toz
• Arı parçaları
• Diğer çözünmeyen maddeler

Propolis tuzaklarından alınan ürün, kovan duvarından kazınan propolise göre daha temiz olur. Yine de doğrudan tüketilecek standardize bir ürün sayılmaz.

Propolis özütü nedir?

Propolis özütü, ham propolisteki belirli bileşenlerin uygun bir sıvı veya çözücü yardımıyla ayrılmasıyla elde edilir.

Ham propolis parçalanır, çözücüyle belirli süre temas ettirilir ve karıştırılır. Çözünen bileşenler sıvıya geçerken balmumu ve bazı çözünmeyen maddeler geride kalır.

Daha sonra karışım süzülür ve sıvı bölüm propolis özütü olarak değerlendirilir.

Etil alkol (etanol), en yaygın çözücülerden biridir. Ancak farklı tüketici ihtiyaçları ve formülasyon hedefleri için alternatif sistemler de kullanılır.

Ham propolis neden doğrudan tüketilmez?

Ham propolis sert, yapışkan ve homojen olmayan bir yapıdadır. İçindeki balmumu ve çözünmeyen maddelerin oranı üründen ürüne değişebilir.

Bir parça ham propolis tüketildiğinde hangi bileşenlerin ne kadarının sindirim ortamına geçtiği bilinemez. Ayrıca yabancı madde, kalıntı veya mikrobiyolojik bulaşan riski kontrol edilmemiş olabilir.

Özütleme, propolisi otomatik olarak güvenli veya kaliteli yapmaz; fakat çözünmeyen maddelerin ayrılmasını ve daha ölçülebilir bir ürün hazırlanmasını sağlar.

Her propolis özütü aynı mıdır?

Hayır. Son ürün şu değişkenlere bağlıdır:

• Propolisin botanik kaynağı
• Ham propolisin saflığı
• Kullanılan çözücü
• Çözücü yoğunluğu
• Propolis-çözücü oranı
• Parçacık büyüklüğü
• Ekstraksiyon süresi
• Sıcaklık
• Karıştırma veya ultrason kullanımı
• Son filtrasyon
• Ürünün kuru madde oranı

Aynı miktarda ham propolis kullanılarak hazırlanan iki ürün, farklı çözücüler nedeniyle farklı kimyasal profillere sahip olabilir.

Ham propolis oranı ne anlatır?

Örneğin “%30 propolisle hazırlanmıştır” ifadesi, başlangıç karışımında kullanılan ham propolis miktarını anlatır.

Bu oran, ham propolisin %30’unun bütünüyle sıvıya geçtiği anlamına gelmez.

Ham maddenin bir bölümü balmumu ve çözünmeyen maddeler olarak filtrede kalır. Bu nedenle ürün karşılaştırmasında yalnız başlangıçtaki ham propolis oranına bakılmamalıdır.

Kuru özüt miktarı, toplam fenolik içerik, belirli bileşiklerin analizi ve üretim standardizasyonu daha önemlidir.

Propolisin gerçek değeri özütleme bilgisindedir

Ham propolis doğadan ve kovandan gelen karmaşık bir hammaddedir. Özüt ise bu hammaddenin belirli bir çözücüyle elde edilmiş bölümüdür.

İyi propolis ürünü yalnız koyu renkli veya keskin tatlı olan değil; kaynağı, çözücüsü, proses koşulları ve analiz değerleri açıklanabilen üründür.